Gdy będziecie kiedykolwiek w Kotlinie Jeleniogórskiej lub Lwówku Śląskim, nie zapomnijcie o Siedlęcinie. To mała miejscowość na obrzeżach Jeleniej Góry, ale z zabytkiem o randze europejskiej. Znajduje się tam wieża książęca, która pochodzi ze średniowiecza, ale nie o wiek budowli mi chodzi. Na jej wewnętrznych ścianach znajdują się polichromie przedstawiające legendę związaną z Rycerzami Okrągłego Stołu. Niezwykłe jest to, że dotrwały one do naszych czasów, a drugim unikatem są świeckie legendy, a nie tylko religijne uniesienia, tak charakterystyczne dla ówczesnej epoki. W prowincjonalnym zdawałoby się zakątku Europy sir Lancelot był także znany, a jego czyny fantastycznie przedstawione. Malarz polichromii prawdopodobnie pochodził z pogranicza niemiecko-szwajcarskiego, a legenda arturiańska z Anglii, jakże to ciekawy zestaw na piastowskim Śląsku. Kolory nawet nie całkiem wyblakły, a postacie Lancelota, królowej Ginewry oraz innych członków ich świty wyglądają jak żywe. Warto zobaczyć to cudo przy okazji karkonoskich wędrówek. Latem, podczas upałów wieża się nie nagrzewa, może więc warto połączyć chwilę oddechu ze sztuką i zrobić przystanek dla ciała i ducha.

Na zdjęciu powyżej widać miasto nad Wisłą, a na pierwszym planie dostrzec można wysokie budynki z czerwonej cegły. Budynki te nie są jednak kamienicami, ale spichrzami na zboże, które było transportowane rzeką z różnych stron Rzeczypospolitej. Tak rodziła się potęga gospodarcza Najjaśniejszej jako państwa rolniczego, w którym to państwie rzeki odgrywały rolę dzisiejszych autostrad.             Grudziądz, leżący na północy Polski, ogromny niegdyś port rzeczny, słynie z wielopiętrowych spichlerzy zbożowych. Wysokie magazyny na zboże (nawet sześciokondygnacyjne) były i są wizytówką miasta, a od 2017 roku uznano je za Pomnik Historii. Niepowtarzalne budowle miały swój charakter gospodarczy jeszcze w XIX wieku. Dopiero podziały zaborcze Polski oraz rozwój kolei zahamowały spływ Wisłą i handel dzięki rzece.

A spichrze zaczynały jako mury obronne. Taka historia!

Jaka data właściwie kończy ten konflikt zbrojny?  Trzeba wyjaśnić kilka faktów . Zakończenie wojny w Europie miało miejsce w dniach 8-9 maja 1945. Ale przecież trwała wojna, a nas interesuje sytuacja w innych częściach świata. Dopiero kapitulacja Japonii 2 września zakończyła oficjalnie drugą wojnę światową. Tylko, czy to faktycznie był koniec wojny? Istniały wyspy, na które wiadomość o kapitulacji Cesarstwa dotarła później lub wcale. I istnieli też poddani, którzy nie uwierzyli w taką hańbę swego kraju. Oficerowie mieli  kierować się kodeksem honorowym Bushido, który uważał za nieodpowiednie poddanie się lub trafienie do niewoli. Zwykli żołnierze natomiast, byli szkoleni do wyjątkowego posłuszeństwa przełożonym oraz oddawania boskiej czci cesarzowi. To spowodowało, że z trudem przyjmowano informację o kapitulacji lub uważano ją za fałszywą. Poddanie się  było jak poczucie osobistej klęski. Stąd przypadek pewnego japońskiego żołnierza, który jeszcze 29 po wojnie nie czuł się zwolniony z rozkazu walki. Dlatego  ostatni japoński żołnierz poddał się dopiero w 1974  na Filipinach. Tak więc data oficjalna niesie z sobą wyłącznie skutki prawne. Mentalnie poddanie się niosło zupełnie inne konsekwencje.

Dla  współczesnego człowieka otaczanie się kolorowymi przedmiotami jest oczywiste. Subtelne odcienie można uzyskać syntetycznie, a nawet z pomocą komputera stworzyć niesamowite refleksy.

          Tymczasem jeszcze w końcu XIX wieku wiele kolorów powstawało tylko z naturalnych barwników , na przykład niektóre odcienie czerwieni były tylko w ten sposób osiągalne. Jednak najbardziej znanym syntetycznym barwnikiem, który  jako pierwszy podbił Europę ( nie był tak drogi jak barwniki naturalne i nie miał tendencji do blaknięcia) był szmaragdowy odcień zieleni- tzw. zieleń Scheelego. Niestety, zawierał silnie trujący arsen, który powodował ciężkie choroby, a nawet śmiertelne zatrucia. Do tego był niezwykle popularny, używany w kolorystyce tapet, obić foteli, materiałach, a nawet słodyczach. Skutki do dziś nie są policzalne i mierzalne. Nie wiadomo, ile osób zachorowało wskutek kontaktu z trucizną. Przypuszczalnie więcej, niż jest szacowane. Dopiero na początku XX wieku przekonano się o toksyczności tego koloru- wtedy nastąpił odwrót od zieleni. Jedną z ofiar arszeniku zawartego w kolorze zielonym podobno był słynny poeta niemiecki Fryderyk Schiller. Jego mieszkanie całe tonęło w zieleni…

Pierwsze zdanie napisane w języku polskim pochodzi właśnie z Księgi henrykowskiej.  Chociaż dokument powstał jako spis dóbr opactwa cysterskiego    ( po najeździe mongolskim w 1241) zawiera bardzo ważne informacje dotyczące ówczesnego życia na Śląsku. Opisuje miejscowości i ich mieszkańców, nazwy geograficzne, prawa i obyczaje ongiś panujące na Śląsku.

          Oczywiście, nie mogło zabraknąć magii . Proszę sobie wyobrazić, że mimo prawie trzechsetlecia chrześcijaństwa,  wciąż wierzono w gusła, magię, rośliny          o nadzwyczajnych mocach . Świat ówczesnych ludzi nie składał się wyłącznie z rzeczy widzialnych, a magia była częścią życia.

          Kto jest ciekaw średniowiecznych przepisów magicznych, niech weźmie księgę do ręki i czyta. Ale zawsze trzeba pamiętać, że demoniczne wydarzenia pokonuje wiara chrześcijańska, bo przecież Księga była pisana przez mnichów.

          W naszych czasach, znaczenie Księgi doceniono i od 2015 roku wpisano ją Listę Pamięci Świata UNESCO.